Etiket arşivi: Free software

Ring çoklu aygıt desteğine kavuştu

Ring çoklu aygıt desteğine kavuştu

Başlangıcından beri Ring‘in özellikleri ve kullanıcıları önemli ölçüde arttı. Savoir-faire Linux’un uzman ekibi, yeni olanaklar sunan yeni Bêta 2 sürümünü yayımladı.

Tek hesap, birçok aygıt

Bu yeni dağıtım kullanıcıların yeni bir özellikten yararlanmasını sağlıyor: çoklu bağlantı. Merkezileştirilmiş mesajlaşma sistemlerinde olduğu gibi, Ring şimdi tek bir kullanıcı kimliğiyle çoklu aygıtlara -mobil veya değil- bağlanmaya olanak sağlıyor. Her aygıt aynı kullanıcıya (RingID) bağlı olan kendi kimliklerine sahip.

Bir çağrı aldığınızda bağlı olan her aygıt çalacak, (çağrı) bir kez kabul edildiğinde ya da reddedildiğinde diğerleri kapanacak. Bu çoklu aygıt özelliği tüm elektronik aygıtlarınız arasında akıcılığı artıracak, tıpkı merkezileştirilmiş iletişim sistemlerinde kullandığınız gibi herhangi bir aygıtla her an iletişim kurmanızı sağlayacak. Yine de, anımsamakta yarar var ki Ring ayırt edici bir ögeye sahip: dağıtık ve bağımsız ağ.

Göç önemli

Bêta 2 sürümünde sunulan çoklu aygıt özelliği tüm eski sürümlerle uyumsuzluk yapacak. Bêta 2’ye bir kez yükseltildiğinde kullanıcılar başka bir sisteme bağlanacak, bu nedenle beta 1 ve 2 kullanıcıları birbirleriyle iletişim kuramayacak.

Bu uyumsuzluk kullanıcıların yeni sürüme göç etmesini gerektiriyor, basitçe Ring’e giriş yapılarak sistem gerekli güncellemeleri çalıştıracak.

Güvenlik uyarısı

İstemci güncellemesi sırasında bir kullanıcı adı ve parola sağlamanız gerekecek.

Hesap parolanız, Ring hesabınıza bağlanmış özel anahtarları içeren arşivi şifrelemek için kullanıldığından önemlidir. Lütfen parolanızın kurtarılamayacağını unutmayın.

Yeni bir aygıt eklerken, bu arşiv ağ üzerinde aktarılacak. Güçlü bir parola seçerek arşivinizle ilgili riskleri en aza indirebilirsiniz.

Lisans: Bu metin CC BY 4.0 lisansı altında dağıtılan “Multidevice is now available on Ring” metninden çevrilmiştir. Özgün metin Savoir-faire Linux tarafından yazılmıştır. Çeviri metni CC BY 4.0 altında lisanslanmıştır.

Ring hakkında yoğun bir hafta

Son birkaç ayın ardından, GPLv3 lisansı altında ve henüz beta mertebesinde olan Ring; özgür-kaynak yazılım, geliştirici ve siber güvenlik dünyasında bir coşku yarattı.

Birçok İnternet ve haberleşme sanayii ile sürdürülebilir kalkınma sanayii işleticileri yakın ilgi gösteriyor. Birkaç hafta önce Brüksel’deki FOSDEM 2016‘da olduğu gibi, Singapur’da FOSSASIA ve 30. yılını kutlayacak ünlü Özgür Yazılım Vakfının Boston’da düzenleyeceği LibrePlanet müzakerelerinde aynı anda tanıtılacak, Ring ana başlık olacak.

Bu vesileyle, Savoir-faire Linux’un başkanı Cyrille Béraud özgür yazılımın ne ve niçin olduğunu daha iyi anlamak adına Ring’in detaylarına girecek, birçok uzmanın mırıldandığı gibi bu yazılım İnternet tarihinde bir mihenktaşı olabilir.

Bize Ring’in tam olarak ne olduğunu açıklar mısınız?

İlk olarak şunu bilmenizi isterim ki Ring açık kaynaklı bir yazılımdır ve bu nedenle kamu yararınadır. İşlevsel açıdan bakıldığında insanlar bunun bir nevi Skype ya da Hangout olarak göreceklerdir.

Ring dünyanın neresinde olursa olsun iki ya da daha fazla insan arasında şifrelenmiş görüntülü, sesli ve çok yüksek nitelikte yazılı iletişim kurmayı sağlar. Linux, Windows, Mac/OSX ve Android’de mevcuttur, sonraki birkaç ay içerisinde iOS’ta da olacaktır. GPLv3 lisansı altındaki kaynak kodlarıyla birlikte dağıtılmıştır.

Ring ekran görüntüsü

Yine de şu noktaya dikkat çekmek istiyorum, Ring henüz genç, kırılgan ve pek çok durumda düzgün işlemeyebilecek bir yazılım. Bununla birlikte her gün iyileştiriliyor, standart ortamda ve evsel kullanım için gayet iyi çalışıyor.

Ama Ring’i aynı işleve sahip diğer yazılımlardan ayıran ne?

Ring bir merkezi sunucu olmadan noktadan noktaya iletişim kurmaya imkan sağlıyor. Bu belirleyici bir unsur. Ring evvela bir dağıtık iletişim platformu. Sunucuları yönetecek işletmenlere ihtiyaç yok, her bir aramanız ile ilgili daha fazla maliyet yok, Ring her zaman daha fazla özgürlük ve güvenlik sunuyor. Profesyonel bağlamda birçok kuruluş Ring’in esnekliğinden faydalanabilir. Ring, herkes için maliyetsiz ve konumdan bağımsız, güvenli biçimde iletişim imkanıdır.

Teknik olarak biz kendini kanıtlamış teknolojileri taban alıyoruz: ffmpeg/libav, GnuTLS, pjsip ve diğerleri. Bununla birlikte Ring çekirdeğindeki yeniliğimize ilişkin, biz DHT’lerin (Dağıtık Hash Tabloları) konseptini kullandık. Kendi kütüphanemiz OpenDHT‘yi geliştirdik, sadece GitHub üzerinde mevcut, ICE ve SIP kurallarıyla birleştirildiğinde; yönlendiricileri, güvenlik duvarlarını geçerek, bir kullanıcı ya da ekipman, özel bir ağda olsa bile yerini saptamaya ve eğer bunlardan biri muhatabın kullanıcı bilgisini bulunduruyorsa dünyanın neresinde olursa olsun, gerçek zamanlı yüksek güvenlikli iletişim kanalı kurmaya yarıyor.

Ring ile bağlı insanlar

Ring’in bu özelliği ayrıca açık ve tanınmış standartları kullanması sayesinde, bu platform İnternet üzerinde gerçek evrensel hiyerarşik olmayan iletişim dizgesini oluşturmaya yarıyor, sadece iki insan arasında iletişimi değil, genel olarak iki ya da daha çok nesnenin iletişimini sağlıyor. Bu noktadan bakıldığında, Ring etrafında yaptığımız mevcut yenilikler pek çok olasılığın ve sanayi uygulamalarının halka da açılmasını sağlıyor. Biz şuan deneyevimizde çok hafif gömülü sistemler üzerinde şekillenen pek çok prototipe sahibiz, Ring; ev otomasyonuna ya da veri edinme dizgelerine bağlanabiliyor.

Bu tanıtımı bitirmeden şunu belirtmek çok önemli; Ring düşük kipte ve İnternetten tamamen bağlantısını koparmış halde bile işlevini sürdürebiliyor. Afrika’da ya da Hindistan’da kalitesiz bağlantısı olan yalıtılmış bir köy düşünün. İnternet bağlantısı koptuğunda Ring’in dağıtık dizgesi kendisini node’lara bağlayarak hedefe ulaşabilir ve çalışmaya devam edebilir. Örneğini verdiğimiz dünya ile bağlantısı kopmuş bu köyde oturanlar kendi aralarında iletişime devam edebilirler. Bu noktadan bakıldığında Ring sürdürülebilir kalkınmaya katılabilir ve iletişim altyapısını geliştirememiş ülkelerdeki ekonomiye ve demokrasiye katkıda bulunabilir.

Gördüğünüz gibi Ring birçok güce sahip! Ring’i yapabilmek, altında yatan teknolojileri daha fazla insana ulaştırabilmek, her bir insanın ve dünya çapında herkesin kendi Ring kullanımını elde edebilmesi için Ring bir özgür yazılım olmak zorundaydı.

Ring’in arkasında bir ekonomik model var mı ve kısaca Savoir-faire Linux’u tanıtır mısınız?

Elbette Ring’in arkasında bir ekonomik model var. O özgür yazılımlardan bir tanesi. Özgürce herkese açık olarak hazırladığımız kullanım değerleri yarattık. Bu kullanım değerleri bir hizmetler ekonomisi yarattı. Elbette bu ekonomi açık ve rekabetçi pek çok değer yarattı. Ring konusunda Savoir-faire Linux kendi konumuna sahip. Bu ekonomi; değiş tokuşu ve işbirliğini taban almaktadır, böylece az sayıda insanın zenginliği sahiplenmesi ve devrilebilen ekonomiyi kendine ters bellemiştir.

Savoir-faire Linux merkezi Montreal’de bulunan, Kanada içinde Quebec ve Toronto’daki, Fransa içinde Paris’teki takımlarıyla birlikte Kanadalı bir hizmet şirketidir. Bir ortaklık vasıtasıyla Fildişi Sahilleri’nde de bulunmaktayız.

Tümü açık teknolojilerde uzmanlaşmış, yüksek dereceli 110 mühendisimizle birlikte savunma ve gömülü elektronik sektöründe, bankacılık ve sigortacılık sektöründe Desjardins ile, yazılım mühendisliği sektöründe Kanada Uzay Ajansı ile, yönetim bilişim sektöründe Organisation Internationale de la Francophonie ile ve çeşitli yerel teşebbüslerle varlığımızı sürdürüyoruz.

Ayrıca, özgür yazılımın dünya çapındaki aktörleriyle sağlam bağlar oluşturmak bizim için çok önemli. Ayrıca Linux çekirdeği gibi pek çok özgür tasarıya katkıda bulunduk.

Savoir-faire Linux değerler etrafında zenginlik yaratmaktır. Her zaman başarılı olamayız ama her gün, geçen 15 yılda, içimizdeki şu iki tutkuyla çalışmamıza değer katmaya devam ediyoruz: özgürlük ve mükemmelik.

Not: Yazıdaki birkaç cümleyi etkili olarak tercüme edemediğim için çıkardım. Bazı noktalarda birebir tercümeden sakındım. Özgün metin 18 Mart 2016′da yayınlandı, ikinci paragrafta bahsi geçen müzakereler de 20 Mart 2016′da gerçekleşti fakat anlam bütünlüğünü bozmamak adına filleri gelecek zaman kipinde tercüme ettim.
Lisans: Bu metin CC BY 4.0 lisansı altında dağıtılan “An Intensive Weekend about Ring” metninden tercüme edilmiştir. Özgün metin Cindy Marchi tarafından yazılmıştır. Tercüme metni CC BY 4.0 altında lisanslanmıştır.

ReactOS: Özgür lisanslı Windows inşa etmek

Çoklu önyüklemeden WINE’a, özgür yazılım, Windows uygulamalarını çalıştırmak için hep bir çözüm üretmeye çalıştı. Yine de bu çabaların sadece birkaçı Windows’un özgür lisanslı uyarlaması olan ReactOS kadar hırslı olabildi. Tasarı 2006’dan beri faal ve on yıllık zorlu ve ihtiyatlı geliştirmenin ardından Şubat 2016’da ilk alpha sürümü piyasaya çıktı.

Geliştirici Ziliang Guo’ya göre özgür lisanslı Windows 95 uyarlamasını hedefleyen FreeWin95 tasarısının başarısızlığından ReactOS meydana geldi.

“FreeWin95 hiçbir yere gelemedi çünkü insanlar işletim sistemini nasıl uyarlayacakları hakkında teknik tartışmalar yaptı ve çıkmaza sürüklendi. Kimse kodlamayı istemedi.”

Mesafe kaydedememenin bir sonucu olarak Jason Filby ve David Welch Windows NT’nin özgür sürümünü oluşturmak için yeni bir tasarı oluşturdular. Bir başka tasarı üyesi olan Jeff Know tasarıya ReactOS (React: tepki) adını önerdi çünkü bu çaba Microsoft’un masaüstündeki tekeline bir tepkiydi.

Geçmişten bir esinti: ReactOS üzerinde WinZip çalışıyor
Geçmişten bir esinti: ReactOS üzerinde WinZip çalışıyor

Tersine Mühendislik ve Belgelendirme

Başlangıçta ReactOS zorluklarla karşı karşıya geldi. Tasarı başladığında bir çok Windows derleyicisi sahipliydi ve özgür olan bir kaçı ise acı verici şekilde yetersizdi. Gerekli araçları geliştirmekte büyük bir adım niteliğindeki MinGW‘den sorumlu ana geliştirici Casper Hornstrup’ı hatırlıyor Guo. Bu koşullar altında ReactOS’u çalıştırabilmek/önyükleyebilmek bile bir mihenk taşıydı. Guo’nun belirttiği gibi,

“Gerçekten bir işletim sistemini çalıştırabilmek insanların düşündüğünden daha karmaşık bir iş”

Bir diğer sorun ise Windows NT’nin iç mimarisi için yetersiz belgelendirme olmasıydı. Örneğin, çekirdek seviyesi API‘leri üzerinde bilgi yetersizliği NT sürücü uyumluluğunu zorlaştırıyordu. Benzer olarak dahili birbirine bağımlılıkların geliştirilmesi gerekiyordu, sorun teknik zorluklara sebep olduğu gibi bu zorlukları artırıyordu.

“Takım eksik bir özelliği tamamlamak üzere olduğunda bazen varolan bileşenlerin içine geri dönüp hackleri silmesi gerekebiliyor, (bu süreç) diğer hacklerle bağlantılı hacklerin oluşturduğu bir tavşan deliğinde sonlanıyor ve tüm bu şey başarısız yollarda adeta çöküyor.” diyerek açıklıyor Guo.

Bugün durum bir miktar düzeldi. MSDN sitesi, Windows Internals, Inside Microsoft Windows ve Windows Graphics Programming gibi bir çok kitaba ek “Microsoft Windows hakkında bolca belgelendirme mevcut” diyor tasarı yürütücüsü Aleksey Bragin. Bu bilgiler özgürce kullanılabiliyor ama bilgiler hatalar içerebiliyor ve belgelenmemiş bölümleri olabiliyor.

Bir diğer avantaj ise WINE’ın Win 32API için uyumluluk katmanı. ReactOS bunu yeniden kullabilir fakat “Tabi ki takım bu API’lere güç sağlayacak Win32 altsistemini doğru bir şekilde tamamlamak zorunda.” diyor Guo.

Bu nedenle, bu avantaja karşın, ilerlemek için ReactOS üçüncü şahıslar tarafından yapılan tersine mühendisliğe bağımlı. Diğer zamanlarda, tasarı üyeleri karakutuculuğa (blackboxing) başvuruyor, farklı türde girdilere Windows’un verdiği cevapları sistematik olarak test ediyor ve içerde neler olduğunu anlamaya çalışıyorlar.

Malesef, tersine mühendislik çoğu kez hukuksal mayın tarlasına dönüşüyor.

“Tasarıda her zaman şu farkındalık oldu: Microsoft’un bizi stratejik tehdit olarak görebilir ve kapatmayı isteyebilir.” diyor Guo. Herhangi bir olası sorunu önlemek adına, ReactOS her zaman dikkatli davranıyor, öncelikle katkıların kısıtlı Microsoft kodundan elde edilmediğinden emin olunuyor. Örneğin, tersine mühendislikle oluşturulmuş ve ardından Assembly’den C’ye çevrilmiş kod kabul edilmiyor ama karakutuculuk kabul ediliyor.

Doğrusu, Bragin’e göre, ReactOS mümkün olduğu kadar tersine mühendislikten kaçınmayı tercih ediyor. Tersine mühendislik kaçınılmaz olduğunda katkıcılardan GNU Kodlama Standartları’nın 2.1 maddesini uygulamaları, sahipli yazılımlara -özellikle Windows’a- atfı önlemeleri bekleniyor. Buna göre tüm kod mümkün mertebe özgün olandan farklı olmalıdır.

Yine de, tersine mühendislik bir gri alan gerektiriyor. Guo bunu hatırlatıyor, bir noktada, tasarı geliştiricileri lekesiz kodu neyin oluşturduğu hakkında farklı yorumlarla konu üzerinde tartıştı. Bu tartışma bazı geliştiricilerin çıkmasına sebep oldu ve tasarı kodlarının iç denetimiyle sonuçlandı. Neyse ki lekeli kod bulunmadı ve tasarı nihayet yoluna devam edebildi.

Önündeki Zorluklar

Alpha sürümü 0.4’ün piyasaya sürülmesi yıllar süren kitke kaynaklı çalışmayla, sınırlı başarının ardından geldi. Yeni sürüm Canlı CD olarak mevcut, Windows NT olarak tanıtılıp VirtualBox’a kolayca kurulabiliyor. Çağdaş donanım üzerinde yirmi yıllık sistemleri öykündüğü için işletim sistemi saniyeler içinde önyükleniyor. Winzip, özgür yazılım olan LibreOffice, bir kaç eski ve basit oyun gibi çeşitli yazılımları çalıştırabiliyor.

ReactOS kendi Solitaire sürümünü çalıştırıyor.
ReactOS kendi Solitaire sürümünü çalıştırıyor.

Yine de zorluklar sürüyor. Her zaman olduğu gibi nitelikli geliştiriciler ender:

“Halihazırda Microsoft için çalışmayan NT çekirdek uzmanlarının sayısı çok az.” diye not ediyor Guo. Mevcut donanımı desteklemek oldukça zor olabiliyor, Guo değişken donanım standartlarının bir problem olduğunu söylüyor ve “Microsoft bile bunlarla sıfır sorun yaşamıyor.” diyerek ekliyor.

Bir diğer sorun ise, son sürümlerdeki kullanılırlık üzerinde yapılan geniş çalışmaların ardından, Guo’nun sözleriyle:

“Geçmişte çok çok daha az olan kullanıcının görebileceği, büyük değişikliklerle yere yakın olan birçok meyve toplanmış oldu.”

Bu bazı temel sorunları hatırlatıyor. Örnek olarak öncelikler hakkında soru üzerine Bragin şöyle dedi:

“En önemli açık hafıza yönetimi ve önbelleklemeye bağlı sistem kararlılığında. Diğer sorunlar da var elbette ama gerçekten kararlı çekirdeğe sahip olmak tasarı için büyük başarı olur.”

Diğer baskı yapan sorun ise oyunlar için DirectX desteği. ReactOS WINE’ın DirectX uyarlamasına sırtını yaslamayı umuyor. Bragin oyun desteğinin önemli olduğunu çünkü hafızayı, dosya sistemini ve ağı kullanmaları “işletim sisteminin kendisi için güzel bir test” olduğunu vurguluyor.

İlk alpha sürümü dikkate değer bir mihenk taşı. ReactOS halihazırda yeterince gelişmiş, Bragin onu işletim sistemlerini öğretmek için kullanıyor.

“Ama gerçekten ReactOS’un bir kullanım senaryosunda Windows’un yerine kullanılabilecek güçte olduğu anı görmek istiyorum. Bu an kesinlikle önümüzdeki beş yıl içinde yaşanacak.” diyerek bir öngörüde bulunuyor.

Genel Dağıtıma Doğru

Sahipli geliştirmeyle etkileşime giren diğer özgür yazılımlarda olduğu gibi ReactOS da Microsoft’un kendi API’lerindeki daimi değişimin daima gerisinde kalacağa benziyor. Ancak bu durum ilk çıktığındaki kadar kasvetli olmayabilir.

ReactOS her Windows sürümünün tüm özelliklerini yeniden çoğaltmakla ilgilenmiyor.

“Biz güzel özellikler üretmeye çalışıyoruz, örneğin çeşitli temalar arasında geçiş yapmamızı sağlayan kullanıcı arayüzü tasarlayıcımız gibi. Yine de, Microsoft’un her eklediği güzel değil. Örneğin, Metro Arayüzü ya da diğer yeni API’ler yeterince popüler olmadıkça bunlara fazlaca vakit ayırmaya gerek yok. Eğer birisi gerçekten isterse bir Windows 8 Metro Teması yapabilir. Yine de böylesi bir arayüzü seven çok kişi olduğundan emin değilim. Windows 10 ya da Windows 8’e eklenmiş çok fazla değer görmüyorum.” diyor Bragin.

Her neyse, alpha sürümüyle birlikte ReactOS ivme kazanmışa benziyor. Hedefi hala zoruluklarla karşı karşıya.

Not: Tercümeyi tek seferde bitirme inadım sonucunda bir ya da iki cümleyi anlamakta epey zorlandığımdan anlam bütünlüğünü bozmayacak şekilde yazıdan çıkardım, yine bir kaç cümlede birebir çeviriden sakındım.
Lisans: Bu metin CC by-SA 4.0 ya da sonrası altında dağıtılan “ReactOS: Building a Free-Licensed Windows” metninden tercüme edilmiştir. Özgün metin Bruce Byfield tarafından yazılmıştır. Tercüme CC by-SA 4.0 ya da sonrası altında tekrar lisanslanmıştır.